‘Ik was altijd degene die zorgde. Ineens kon ik het zelf niet meer’

Jetty woont met haar man Rob in Amsterdam-Zuidoost. In juli vorig jaar kreeg ze de diagnose endeldarmkanker. Wat volgde was een periode van onderzoeken, chemotherapie en een geplande operatie. “Je wereld wordt ineens heel klein,” zegt ze. “Alles draait om ziekenhuisafspraken, bijwerkingen van de medicijnen en vooral proberen om je energie zo goed mogelijk te verdelen.”

In de eerste weken na de diagnose probeerde Jetty zoveel als mogelijk zelf te blijven doen. Dat was ze immers gewend. “Ik dacht: dit red ik wel. Ik ben tenslotte niet voor niets verpleegkundige geweest.” Maar de behandelingen eisten al snel hun tol. Vermoeidheid, misselijkheid en pijn maakten de dagdagelijkse taken steeds zwaarder. Haar man Rob kampte al een poos met longproblemen. “Hij wilde graag helpen,” vertelt Jetty, “maar hij kon het fysiek niet aan. Dat vond hij erg moeilijk. En ik vond moeilijk om te zien dat hij zich daar weer schuldig over voelde.” Via de gemeente werd ondersteuning vanuit de Wmo aangevraagd. De wachttijd bleek anderhalf jaar. “Dat voelde bijna onwerkelijk,” zegt Jetty. “Je hebt verdorie nú hulp nodig, niet pas over anderhalf jaar.”

Uiteindelijk werd via Beep for Help contact gelegd met een ‘hele lieve dame’. Zo kwam Tosca (51) in beeld. Zij ondersteunt, via het platform dat hulpvragers en zogenoemde Superhelper aan elkaar verbindt, vaker mensen die tijdelijk praktische hulp nodig hebben. In het begin ging het om huishoudelijke taken: stofzuigen, boodschappen doen en de was ophangen. “Dat lijken misschien kleine taken,” zegt Jetty, “maar als je zelf geen energie hebt, is dat enorm waardevol.” Gaandeweg werd de rol van Tosca breder. Ze ging mee naar ziekenhuisafspraken, maakte korte wandelingen met Jetty en was aanwezig op momenten dat de spanning opliep. “Soms hoefde ze niets te zeggen,” vertelt Jetty. “Alleen al dat er iemand was, gaf rust.” Jetty en Tosca werden vrienden voor het leven.

Voor Tosca is het werk meer dan een lijstje afvinken. “Je stapt iemands leven binnen op een kwetsbaar moment,” zegt ze. “Je ziet hoe ziekte alles beïnvloedt: de relatie, het huishouden en het uitzicht op toekomstplannen.” Ze merkt dat veel mensen niet alleen praktische ondersteuning missen, maar ook het oprechte contact. “Eenzaamheid speelt vaak een rol. Zeker als een partner zelf ook gezondheidsproblemen heeft.” Dat herkent Jetty. “Je wilt je partner niet extra belasten met je zorgen. Dus houd je dingen voor je. Dan is het fijn als er iemand anders is bij wie je dat wel kwijt kunt.”

Voor Rob veranderde er ook veel. Waar hij eerder vooral partner was, werd hij nu deels mantelzorger, binnen de grenzen van zijn eigen gezondheid. “Ik voelde me soms machteloos,” zegt hij. “Je wilt iets doen, maar je lichaam laat het niet toe.” De aanwezigheid van extra hulp bracht verlichting in hun relatie. “We konden weer gewoon man en vrouw zijn,” zegt Jetty. “Niet alleen patiënt en mantelzorger.”

Wat Jetty het meest heeft geleerd? “Dat hulp vragen geen zwakte is. Maar dat moest ik echt opnieuw ontdekken.” Als voormalig verpleegkundige was ze gewend de regie te houden. Nu moest ze die deels uit handen geven. “Dat is confronterend, want je identiteit verandert erdoor. Je bent niet meer degene die zorgt, maar degene die verzorgd wordt.” Toch kijkt ze met mildheid terug op het afgelopen jaar. “Ik weet nu hoe kwetsbaar mensen zich kunnen voelen als ze afhankelijk worden. Dat wist ik professioneel al. Maar nu begrijp ik het ook persoonlijk.”

En Tosca? “Je wordt even onderdeel van iemands leven,” zegt ze. “Toch is het ook voor mij af en toe zwaar. Je bouwt snel een hechte band met mensen op. Laatst had ik een begrafenis van iemand, waar ik zelfs heb gesproken. Dat gaat je niet in de koude kleren zitten.” Voor Jetty en Rob betekent de nabijheid van Tosca vooral dat ziekte niet alles hoeft over te nemen. “We hadden weer wat ademruimte,” zegt Jetty. “En dat maakt een wereld van verschil.”