Ron is mantelzorger van zijn verslaafde zoon met schizofrenie: ‘Hij komt er niet meer uit zo. Zijn leven wordt nooit meer leuk.’

Dit is een verhaal in twee delen. In dit eerste deel lees je over de beginjaren van deze situatie: de eerste signalen, de crisisopnames en de pijnlijke beslissing om hun zoon niet meer thuis te laten wonen. In het tweede (nog te verschijnen) deel, gaat Ron in op wat die jaren met het gezin hebben gedaan en wat hij andere ouders wil meegeven.

Ron woont met zijn vrouw in de buurt van Den Haag, waar hij in de tuinbouw werkt. Ze hebben twee kinderen: een dochter en een zoon. Op het eerste gezicht lijkt het een normaal gezin. En dat was het aanvankelijk ook. De zoon van Ron was wel erg op zichzelf, verlegen en snel afgeleid. Dat zorgde toen nog voor weinig argwaan. Op school was het namelijk een jongen die makkelijk zijn diploma's haalde. 

Het echte kantelpunt kwam in 2013. Toen de dochter van Ron 17 jaar was, kwam zij erachter dat ze zwanger was. Haar keuze stond vast: geen abortus en haar verantwoordelijkheid nemen om het kind op te voeden. 

Vanaf dat moment ging het gedrag van Rons zoon sneller achteruit. Ook hoorde Ron toen dat zijn zoon al langer drugs gebruikt. Achteraf denkt hij dat zijn zoon mogelijk ADHD-achtige problematiek had, die nooit goed was onderkend. "Misschien voelde hij zich daarom niet lekker in zijn vel. En misschien heeft hij om die reden wel naar drugs gegrepen. Maar dat weet je nooit honderd procent zeker. Dit was ook een periode waarin ik dacht: wat heb ik verkeerd gedaan, en niet opgemerkt dat het nu zo uit de hand loopt?" 

In die periode greep de zoon van Ron steeds vaker naar drank en drugs. Hij ging zich daardoor ook steeds agressiever gedragen. Ron ging daarom met hem naar de huisarts om hem duidelijk te maken hoe slecht dat was, maar dat heeft niet mogen baten helaas.

Thuis ging het van kwaad tot erger. De combinatie van een pasgeboren baby thuis, samen met het gedrag van hun zoon maakte de situatie steeds onveiliger. Rons dochter moest het huis uit, naar een opvang van het Leger des Heils. “Dat was een hele rottige periode voor ons," zegt Ron nuchter, maar je hoort dat het hem nog altijd raakt.
                         
In 2014 liep de situatie zo hoog op dat de burgemeester een huisverbod afkondigde van 25 dagen. Kort daarna werd zijn zoon zo ernstig psychotisch dat hij voor het eerst verplicht werd opgenomen. In die opname werd de diagnose schizofrenie vastgesteld, en startte hij met antipsychotische medicatie.

Daarbovenop kwam nog een extra uitdaging. Op het moment dat je zoon of dochter achttien is of wordt, is hij of zij voor de wet volwassen. Vanaf dan heb je als ouder eigenlijk niets meer te vertellen. Er is namelijk toestemming nodig van de zoon of dochter voor iedere vorm van zorg. 

Verplichte zorg is in Nederland dan haast alleen mogelijk via de rechter, en daar kom je alleen als je een zwaar dossier hebt, of een gevaar voor jezelf of een ander bent. Ron en zijn vrouw verzamelden dit dossier op de enige manier die beschikbaar was: aangifte doen. En dat keer op keer. "De eerste keer dat je aangifte doet tegen je eigen kind is natuurlijk niet prettig en erg moeilijk. Dat is niet wat je wil."

In 2015 sprong zijn zoon tijdens een psychose van de derde etage uit het dakraam. Hij belandde via het dak en een geparkeerde auto op straat. Na jaren van crisisopnames, mishandelingen en bedreigingen kwamen Ron en zijn vrouw tot een pijnlijke conclusie: hun zoon mocht niet meer thuiskomen. “Op een gegeven moment ben je een vreemde in je eigen huis. Dat voelt niet goed.”

Het was geen makkelijke beslissing, maar een beslissing uit zelfbescherming. En ook uit nuchter inzicht: doormodderen hield de situatie alleen maar in stand.  "Des te eerder je die streep trekt, des te beter is het voor iedereen. Op een gegeven moment moet je zeggen: nu is het klaar. Want anders ga je er zelf kapot aan."

Zijn zoon kreeg in 2017 een ISD-maatregel van twee jaar opgelegd. Na vele rechtszaken was het dossier volgens de rechter vol genoeg om dit op te leggen. ISD is een strafrechtelijke maatregel voor meerderjarige veelplegers, waarbij verplichte behandeling in een kliniek centraal staat. Rons zoon had meerdere terugvallen in de kliniek in die twee jaar. Als time-out moest hij meerdere keren terug naar de gevangenis voor een korte periode. Helaas heeft de ISD-maatregel niet gezorgd voor een ommekeer van gedrag en verslaving. 

Ondertussen had Ron zelf, op eigen kosten via een advocaat, curatele aangevraagd voor zijn zoon. Het was het laatste wat hij als ouder nog formeel kon regelen: het financiële beheer uit handen nemen, zodat er tenminste geen schulden bijkwamen.

"Je rouwt om een levend persoon," vertelt Ron. Zijn zoon leeft, maar de jongen die hij kende is er niet meer. "Het is mijn zoon, maar ik heb eigenlijk niets meer met hem. Hij is vervreemd van je. Hij is niet meer zoals hij was."

Als je Ron vraagt of hij nog van zijn zoon houdt, is hij eerlijk. "Eigenlijk niet meer. Misschien klinkt het stom om te zeggen. Maar hij is gewoon vervreemd van je." 

Rons zoon geeft aan liever dood te willen zijn. Hij heeft zelfs een euthanasieaanvraag ingediend. Die zal helaas niet behandeld worden: iemand met een verslaving wordt namelijk niet als wilsbekwaam beschouwd voor zo'n beslissing. Ron begrijpt dat het ingewikkeld is. Maar hij begrijpt ook zijn zoon. "Zijn leven wordt nooit meer leuk. Hij kan er niet meer uitkomen omdat hij daar de kracht niet voor heeft door zijn problemen."

Inmiddels woont de zoon van Ron bij een woongroep waar drugsgebruik wordt getolereerd. Ron en zijn vrouw hebben een soort van vrede gevonden in de situatie, maar dat ging niet zonder slag of stoot. In het volgende deel van dit ervaringsverhaal lees je welke impact de situatie heeft gehad op het gezin, en wat Ron graag wil meegeven aan ouders die nu hetzelfde doorgaan.