- Wetten en regels
Vertegenwoordiging en mantelzorg: als je naaste niet zelf meer kan beslissen
Soms komt het moment dat degene voor wie je zorgt, niet meer zelf kan beslissen. Als mantelzorger sta je dan voor de keuze: wat regel ik en hoe zorg ik dat alles goed en officieel is vastgelegd? Vertegenwoordiging betekent: jij mag of moet namens een ander spreken. Over zorg, over geld, over het dagelijks leven. Dat is niet niks. Maar gelukkig zijn er verschillende manieren om dit goed en op tijd te regelen.
Waarom is vertegenwoordiging belangrijk?
Het is verstandig en soms ook noodzakelijk om wettelijke vertegenwoordiging te regelen. Is er niets geregeld? Dan kan dit tot lastige en frustrerende situaties leiden.
Bijvoorbeeld dat de zorgbehandeling van je vader wordt voortgezet terwijl jij weet dat hij dit niet wil. Of de bank geeft geen toegang tot de rekeningen en instanties willen geen vertrouwelijke informatie delen.
De wet bepaalt wie mag beslissen: Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (Wgbo)
Iedereen die medische zorg krijgt, heeft automatisch een behandelingsovereenkomst met de arts of zorgverlener. Maar als iemand zelf niet meer kan meebeslissen over medische zorg, bepaalt de wet wie dan de vertegenwoordiger is.
De volgorde waarin gekeken wordt is als volgt:
- Curator of mentor
- Schriftelijk gemachtigde (zoals in een zorgvolmacht of levenstestament)
- Echtgenoot of geregistreerde partner
- Ouder, kind, broer of zus
Artsen moeten deze volgorde volgen. Dus als er een mentor of curator is, dan komt die als eerste in beeld. Is die er niet, dan kijkt men of er een schriftelijke machtiging is. Is er geen (wettelijke)vertegenwoordiging geregeld? Dan mag een partner of familielid een beslissing nemen.
Op tijd nadenken over vertegenwoordiging is belangrijk
Het vastleggen van vertegenwoordiging is geen teken van wantrouwen. Het is juist een daad van zorg. Voor degene voor wie je zorgt én voor jezelf. Want op het moment dat het erop aankomt, wil je zeker weten dat je kunt handelen in het belang van de ander met duidelijke afspraken en zonder onnodige onzekerheid.
Het is daarom belangrijk om op tijd na te denken over vertegenwoordiging en dit vast te leggen. Zie voor meer informatie Goedvertegenwoordigd.nl.
Heb je vragen? Je kunt altijd terecht bij een cliëntondersteuner, een notaris of bij MantelzorgNL. Samen kijken we wat voor jullie situatie het beste past.
Welke vorm past bij jullie situatie?
Een eenvoudige en snelle manier is een volmacht op papier die je samen opstelt. Daarmee machtigt iemand jou om bepaalde zaken te regelen, zoals het openen van de post of het doen van administratieve zaken Deze volmacht hoeft niet via een notaris, maar het is wél verstandig om dit juridisch goed op te stellen. Op internet zijn voorbeeldformulieren te vinden. Beschrijf duidelijk waarvoor de volmacht geldt en wie je daarvoor aanwijst.
Het voordeel van de onderhandse volmacht is dat je deze zelf kosteloos kan opstellen. Maar een onderhandse volmacht wordt niet altijd geaccepteerd door instanties.
Wil je het formeler vastleggen? Dan kun je terecht bij de notaris. Via een notariële volmacht kun je iemand machtigen die namens jou beslissingen mag nemen als je dat zelf niet meer kunt. Bijvoorbeeld over jouw bankzaken en andere financiën of de verkoop van je huis.
Je kunt ook kiezen om een levenstestament op te stellen. In een levenstestament leg je niet alleen vast wie voor jou mag beslissen, maar kan je ook je wensen en instructies uitgebreid vastleggen.
Een levenstestament bestaat vaak uit:
-
Eén of meerdere volmachten (financieel en medisch)
-
Wensen rond behandeling of reanimatie
-
Instructies over je persoonlijke voorkeuren en grenzen
Het kost geld om zaken vast te leggen bij de notaris. Bereid je daarom goed voor. Een handige checklist of voorbeeldformulier kan veel tijd en geld schelen bij het notariskantoor.
Belangrijk: je moet op het moment van ondertekenen wilsbekwaam zijn. Kan iemand door bijvoorbeeld dementie geen beslissingen meer nemen? Dan moet je naar de rechter om vertegenwoordiging te regelen.
Kan of wil iemand geen beslissingen meer nemen over verzorging, verpleging, begeleiding of behandeling? Dan kan de kantonrechter een mentor benoemen. Dit kan een familielid zijn, maar ook een vrijwilliger of een professionele mentor. De mentor neemt beslissingen over de persoonlijke levenssfeer van degene voor wie je zorgt en houdt rekening met diens wensen en waarden. Een mentor aanvragen doe je via de rechtbank. Een advocaat is niet nodig.
Meer informatie vind je op:
Als iemand zijn of haar geldzaken niet meer zelfstandig kan regelen, dan kan er een bewindvoerder worden aangesteld. Dit kan een familielid zijn maar ook een professionele bewindvoerder. Die beheert het inkomen, de uitgaven en het vermogen; en beschermt zo tegen financiële problemen of misbruik. Je kunt bewindvoering aanvragen bij de rechtbank, eventueel tegelijk met mentorschap. Ook hiervoor is geen advocaat nodig.
Curatele is de meest ingrijpende vorm van vertegenwoordiging. Deze maatregel is bedoeld voor mensen die zélf geen beslissingen meer kunnen nemen over zowel hun geldzaken als persoonlijke verzorging. De curator beslist dan over alles: zorg, inkomen, behandelingen, woning; alles wat nodig is om iemand te beschermen. Degene die onder curatele staat, is voor de wet handelingsonbekwaam en mag bijvoorbeeld geen contracten meer ondertekenen zonder toestemming. Ook curatele vraag je aan via de kantonrechter.