De arbeidsmarkt krijgt er stilzwijgend een tweede baan bij
De arbeidsmarkt krijgt er stilzwijgend een tweede baan bij. Steeds meer werknemers combineren betaald werk met intensieve zorg voor een naaste. Maar wat thuis wordt opgevangen, werkt direct door op de werkvloer. Zij werken minder, nemen verlof op of vallen uit. Werknemers verliezen uren of inkomen. Werkgevers verliezen mensen, kennis en productiviteit. En dat gebeurt op een arbeidsmarkt die door de vergrijzing juist steeds meer inzet nodig heeft.
De zorg wordt dus niet goedkoper. De rekening verschuift naar een plek waar zij veel minder zichtbaar is, naar werknemers, werkgevers en de arbeidsmarkt. Volgens Ecorys bedraagt die rekening in 2026 al 11 miljard euro. En de druk neemt toe. De groep mensen die zorg nodig heeft groeit, terwijl de groep die kan werken kleiner wordt. Steeds meer werknemers krijgen er thuis een tweede baan bij, totdat die baan ten koste gaat van hun eerste. Zo dreigt wat vandaag nog met extra inzet wordt opgevangen, morgen een rem te worden op onze werkgelegenheid en economische groei.
Kosten op de arbeidsmarkt voor het eerst in kaart gebracht
Het onderzoek van Ecorys, uitgevoerd in opdracht van MantelzorgNL, brengt voor het eerst in kaart hoe de verschuiving van zorg naar huis doorwerkt op de arbeidsmarkt. De uitkomsten laten zien dat de maatschappelijke kosten van mantelzorg niet verdwijnen, maar zich steeds vaker verplaatsen naar werk en inkomen. Een kostenpost van jaarlijks 11 miljard euro.
Het rapport laat bovendien zien dat deze effecten het grootst zijn in sectoren waar personeel al schaars is, zoals zorg, welzijn en onderwijs. Van de 2,7 miljoen mensen die werk combineren met mantelzorg loopt een aanzienlijke groep vast onder de druk van beide verantwoordelijkheden.
Esther Hendriks, bestuurder MantelzorgNL: "Werkende mantelzorgers maken zichtbaar wat er gebeurt als zorg naar huis verplaatst. Wie alleen naar de zorgbegroting kijkt, ziet een besparing zodra zorg verschuift naar de keukentafel. Maar de kosten verdwijnen niet, ze verschijnen ergens anders. Namelijk naar de privésituatie van werkende Nederlanders waar de zorg iedere dag ingepast wordt tussen werk, kinderen, slaap en andere verantwoordelijkheden. En hun werkgevers die een ervaren kracht kwijtraken."
Tijd voor actie
We staan nu aan de vooravond van de vergrijzingsgolf. De druk op werkende mantelzorgers neemt de komende jaren alleen maar toe. Wegkijken en deze rekening negeren kan niet langer. De keuze is niet of we betalen. We betalen nu al. We staan wel voor de keuze om dit beter te organiseren, zodat we de komende jaren werk maken van een sterk Nederland waarin werken en zorgen samengaan.
De waarde van mantelzorg
Daarnaast heeft Ecorys berekend wat de nieuwste waarde van mantelzorg is. De vele uren die mantelzorgers voor hun naaste zorgen en de uitgaven die ze daarbij doen tellen op tot 20 miljard euro per jaar. En wat als de mantelzorger de zorg niet kan verlenen en deze door een professional geboden zou worden? Als professionals het werk moeten doen dat alle mantelzorgers verzetten, is de waarde 64 miljard euro. Deze cijfers laten zien dat mantelzorg veel waarde heeft voor de samenleving en dat het loont om te investeren in mantelzorg.