Onze oproep aan de politiek: Veranker mantelzorg nú wettelijk
Vandaag publiceerde het Sociaal en Cultureel Planbureau het rapport "Mantelzorg in beweging. Kerncijfers en trends, 2014–2024." De nieuwste cijfers laten duidelijk zien wat het beleid van de afgelopen jaren heeft veroorzaakt: meer mensen moeten langer thuis wonen, terwijl professionele zorg is afgebouwd. Daarbij is vergeten het fundament van mantelzorg te versterken.
Het SCP is er heel duidelijk over: Het aantal mantelzorgers en overbelasting is de afgelopen jaren nóg verder gestegen. De druk op mantelzorgers neemt de komende jaren alleen maar verder toe. Door vergrijzing, meer mensen met meerdere gezondheidsproblemen en aanhoudende personeelstekorten. Mantelzorgers ervaren die gevolgen dagelijks. Mantelzorgers zijn de basis van het zorgstelsel en niet de vervangers van de formele zorg.
Wat zijn de belangrijkste cijfers
- Het aantal mantelzorgers in Nederland is verder gestegen naar 5,5 miljoen mensen. Dat is 40% van de volwassen bevolking.
- De toename is met name bij mensen in de leeftijdscategorie tot 55 jaar.
- Het aantal ernstig belaste mantelzorgers is verder toegenomen van 400.000 naar 600.000 mensen.
- De belasting is met name toegenomen bij mantelzorgers in de leeftijdscategorie 18 tot 34 jaar.
- Verzorging, verpleging, regeltaken, coördinatietaken en begeleiding naar artsbezoeken komt neer op de schouders van partners, (schoon-)ouders en kinderen. Buren en vrienden helpen meer met eenvoudige praktische taken, steun en aandacht.
Onze oproep aan de politiek
Het mantelzorgvraagstuk is geen zorgvraagstuk, het is een samenlevingsvraagstuk.
Veranker mantelzorg daarom nú wettelijk. Dat is noodzakelijk om het zorgstelsel, de arbeidsmarkt en de overheidsfinanciën van morgen overeind houden.
Dat vraagt drie dingen, die in één wet thuishoren:
- Bescherming tegen overbelasting: Een verplichte draagkrachttoets op vaste momenten, met een eenduidig score-systeem Zodat we vooraf weten of een mantelzorger de zorg aankan en waar hulp nodig is.
- Gegarandeerde vervangende zorg: iedere mantelzorger heeft recht op een adempauze. Wij willen acute respijtzorg binnen een wettelijk vastgelegde termijn. Snel, toegankelijk en zonder stapels formulieren.
- Eén regeling, één verhaal. En tot die tijd één aanspreekpunt dat de huidige regeljungle vervangt.
Ook moet werk en mantelzorg beter te combineren zijn. Met betaald mantelzorgverlof, gefinancierd door de overheid. Recht op flexibel werk en (tijdelijke) aanpassingen in werkroosters.
Daarnaast is het belangrijk dat intensieve mantelzorg niet leidt tot financiële achteruitgang. Er moet erkenning komen voor de gevolgen voor inkomen en pensioen, in de vorm van passende financiële ondersteuning.
Gerichte compensatie voor intensieve mantelzorgers is bovendien niet alleen rechtvaardig, maar ook economisch verstandig. Het voorkomt hogere maatschappelijke kosten zoals uitval richting WIA, toenemende zorgvraag en stijgend ziekteverzuim.
Nú is het tijd voor actie
Volgens Esther Hendriks van MantelzorgNL is de volgende stap voor de politiek duidelijk: “De cijfers zijn helder. Wat ontbreekt is de politieke keuze om te handelen, niet na de volgende rapportage, niet een volgend kabinet, maar nú. Want elk jaar uitstel betekent meer mensen die uitvallen door overbelasting. Meer mensen die voor de moeilijke keuze te komen staan om te zorgen of te werken.”