‘Verbinding is de rode draad’

In het project organiseren lokale welzijnsorganisaties dialoogbijeenkomsten, waarbij inwoners met elkaar in gesprek gaan. Tijdens de dialoog komen vragen aan bod zoals: Hoe kun je goed voor jezelf zorgen, nu en in de toekomst? Voor wie ben jij er? En wie is er voor jou?

Een dialoog is een open gesprek, geen discussie of debat. Er wordt vooral naar elkaar geluisterd. Margina: “Terwijl deelnemers luisteren, hebben ze hun eigen proces. Ze kunnen denken: wat een goed idee, dat kan ik ook eens proberen. Of juist: dat is niets voor mij. Door persoonlijke ervaringen te delen ontstaat er verbinding. En eigenlijk ontstaat er bijna altijd een verlangen naar meer. Zelfs groepen die elkaar al regelmatig zien, waarderen zo’n begeleid dialooggesprek. Ze horen andere dingen, zien andere kanten en leren elkaar op een andere manier kennen.”

“De titel van het project vind ik ontzettend mooi”, vertelt Margina. “Want het begint met zorgen voor jezelf, pas daarna kun je er voor elkaar zijn. We hebben bewust gekozen voor ‘er zijn voor elkaar’ en niet voor ‘zorgen voor elkaar’. Bij dat laatste haken mensen sneller af. Ze zeggen bijvoorbeeld: ‘Ik wil best iets voor mijn buurvrouw doen, maar ik ga niet haar steunkousen aan- en uittrekken.’”

Ze legt uit dat een dialoog over kleine stapjes gaat. “Een dialoog is niet groots en meeslepend, maar bestaat uit veel kleine bewegingen. Als er veel kleine dingen veranderen, gaat de rivier uiteindelijk ook anders stromen. Dat kleine zie je ook terug in de dialoog zelf. Er komt vaak een persoonlijke actie uit voort. Dat kan bijvoorbeeld zijn dat je iets met je kinderen gaat bespreken.”

“In een van de dialogen was er bijvoorbeeld een echtpaar dat nog heel veel samen deed. Ze waren een beetje als twee speelkaarten die tegen elkaar aan staan: als er eentje wegvalt, stort het hele huisje in. Ze hadden daar nog niet met hun kinderen over gesproken. Door de dialoog realiseerden ze zich dat er niets mis is met een plan B op de plank. Dat plan hoeft niet meteen uitgevoerd te worden. Het erover praten is al een stap.”

“Ik geloof heel erg in de dialoog. Het lukt telkens weer om binnen anderhalf tot twee uur een gesprek met diepgang te voeren. Een gesprek over wat mensen beweegt of juist belemmert en welke actie ze misschien kunnen ondernemen.” Margina heeft voorbeelden genoeg van de stappen die na een dialoog zijn gezet. “In het noorden van het land was er een mevrouw die al elf jaar geen contact had met haar buurman. Na de dialoog bedacht ze: als ik hem zie, nodig ik hem toch eens uit voor een kop koffie. En dat heeft ze ook gedaan. Ze hoeven geen beste vrienden te worden. Maar als er een keer een boodschap gedaan moet worden, kan dat misschien wel.”

Ze vervolgt: “Het is goed om nu al met elkaar te praten over later, omdat je vandaag al iets kunt doen voor morgen. Je hoeft niet te wachten tot het water je aan de lippen staat. Je kunt je nu al bewust worden van je omgeving. Wie wonen er naast je? Hoe kun je er samen een fijne plek van maken? Door iets over jezelf te delen, hoor je ook het verhaal van de ander. Zo kunnen verschillen juist worden omarmd in plaats van veroordeeld.”

Dat contact met elkaar is niet altijd vanzelfsprekend. “Volgens mij zijn we elkaar door de wereld zoals die nu is, door corona, sociale media en allerlei andere ontwikkelingen, een beetje kwijtgeraakt. Terwijl we het uiteindelijk wel met elkaar te doen hebben. Verbinding is voor mij dan ook de rode draad.”

Tijdens de dialooggesprekken gaat het vrijwel altijd over ‘zorgen voor jezelf en er zijn voor elkaar’. “Want je moet eerst voor jezelf zorgen als je iets wilt kunnen geven. Mensen weten dat vaak wel, maar het ook echt doen is iets anders. Daar hoort ook bij dat je hulp durft te vragen. En juist dat vinden veel mensen ontzettend lastig. Dat komt echt in heel veel dialogen terug.”

Als vragen om hulp moeilijk is, hoe los je dat dan op? “Je kunt dit nu al oefenen. Zo kwam in een van de dialogen aan de orde dat als je tijdens het bakken een ei tekortkwam, je even naar de buurvrouw ging. Nu denken we: de Albert Heijn is nog open, ik haal wel een doos eieren. Maar daardoor verdwijnen ook bepaalde contacten. Het gaat dus eigenlijk over het gewone, alledaagse: er voor elkaar zijn, zonder dat je meteen voor elkaar hoeft te zorgen.”

Een belangrijk inzicht van de dialooggesprekken is het belang van een netwerk dichtbij huis op ‘pantoffelafstand’. “Je kunt een heel goede band hebben met je kinderen, familie of vrienden, maar als ik hier met griep lig, hoeft mijn zusje niet van de andere kant van de stad of mijn kinderen van 30 kilometer verderop te komen. Dan is het fijn als je dichtbij iets hebt opgebouwd. Dat kan vandaag al beginnen met iets kleins: iets lenen bij elkaar, samen koffie drinken of de container voor iemand buiten zetten.”

Naast het begeleiden van dialogen traint Margina ook nieuwe gespreksbegeleiders. “Mijn rol is eigenlijk om mezelf overbodig te maken. Ik wil ervoor zorgen dat er mensen zijn die op hun eigen manier dialogen kunnen begeleiden. Zo kunnen er steeds meer dialogen plaatsvinden. Het hogere doel is om de wereld een stukje beter en leuker te maken, met meer verbinding.”