• Wonen

Mantelzorgwoning: een woning in je tuin

Steeds meer mensen willen graag dicht bij elkaar wonen om makkelijker voor elkaar te kunnen zorgen. Als je ruimte hebt bij je huis, dan kun je soms kiezen voor een mantelzorgwoning. Wat is een mantelzorgwoning precies? Aan welke regels moet je je houden? En waar moet je nog meer rekening mee houden? 

Wat is een mantelzorgwoning?

Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woning in de tuin van je eigen huis.  

Welke mogelijkheden zijn er? 

  • Je kunt een bestaande garage of bijgebouw ombouwen tot woning. 

  • Je kunt een nieuw bijgebouw in de tuin bouwen dat je tijdelijk als woning gebruikt. 

  • Je plaatst een kant-en-klare woning in de tuin, bijvoorbeeld een chalet. 
     

De woning is bedoeld voor degene die je verzorgt. Maar je kunt ook zelf in een mantelzorgwoning wonen. In dat geval woont degene die je verzorgt in het bijbehorende huis. 

Is een vergunning nodig?

Een mantelzorgwoning mag je soms vergunningsvrij bouwen. Sinds 2024 mogen gemeentes zelf de regels voor mantelzorgwoningen bepalen. Dit betekent dat de regels per gemeente kunnen verschillen. Informeer bij je gemeente of een vergunning nodig is en welke voorwaarden van toepassing zijn. 

Veel voorkomende voorwaarden zijn: 

  • Het gaat om intensieve mantelzorg. Dit betekent dat je langere tijd zorgt en daar veel tijd aan kwijt bent. Denk aan 8 uur per week of meer. 

  • Er wonen maximaal twee mensen in de mantelzorgwoning, 

  • De woning staat op het achtererf. 

  • Het gaat om een tijdelijke woning. 

 

Is er nog geen sprake van mantelzorg? Maar wil je alvast bij elkaar gaan wonen met het oog op de toekomst? Dan kun je misschien een pré-mantelzorgwoning plaatsen. Hiervoor gelden andere regels. 

Meer mogelijkheden voor wonen op eigen erf

Wil je een mantelzorgwoning of familiewoning op je eigen erf plaatsen? Dat wordt straks makkelijker. Onder voorwaarden hoef je geen vergunning aan te vragen. Dat staat in de Wet versterking regie volkshuisvesting, die op 1 juli 2026 is ingegaan. 

Het duurt nog even voordat je hier in de praktijk iets van merkt. De precieze voorwaarden staan namelijk niet in de wet zelf, maar in het Besluit versterking regie volkshuisvesting. Dit besluit ligt nu nog ter goedkeuring en treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking. Daarna hebben gemeenten nog tijd nodig om de nieuwe regels op te nemen in hun beleid. 

Wat verandert er waarschijnlijk per 1-1-2027?

Mantelzorgwoningen: meer duidelijkheid, landelijke afspraken

Tot nu toe heeft iedere gemeente eigen regels voor mantelzorgwoningen. Dat verandert. Vanaf 2027 gelden landelijke regels. Zo weet je straks precies waar je aan toe bent, waar je ook woont. 

Geen mantelzorgverklaring meer nodig

Wil je een vergunningsvrije mantelzorgwoning plaatsen? Dan heb je straks geen mantelzorgverklaring meer nodig. Dat maakt het makkelijker om een mantelzorgwoning te plaatsen.  

Twijfelt jouw gemeente of er echt sprake is van mantelzorg? Dan kan zij wel om extra informatie vragen om te laten zien dat er een mantelzorgrelatie bestaat.

Familiewoning op eigen erf

Een belangrijke verandering is de invoering van de familiewoning. Daarmee plaats je onder voorwaarden een woning op je achtererf voor je ouders en kinderen. Hiervoor is geen mantelzorgsituatie nodig.

In een familiewoning mogen familieleden in de eerste graad wonen. Dit zijn niet alleen biologische ouders en kinderen, maar ook adoptieouders, adoptiekinderen en pleegkinderen.

Meerdere woningen op één erf

Onder voorwaarden mag je meerdere vergunningsvrije woningen op één erf plaatsen. Bijvoorbeeld voor een ouder die zorg nodig heeft én een kind dat tijdelijk woonruimte zoekt.

Let op: voor bijgebouwen op je erf blijft een maximale oppervlakte gelden.

Meer informatie over de nieuwe regels vind je hier. 

Vergunningsvrij betekent niet regelvrij

Ook onder de nieuwe regels blijven voorwaarden gelden. Bijvoorbeeld over:

  • de plek waar je de woning mag plaatsen;
  • de maximale oppervlakte van bijgebouwen op je erf;
  • bouw- en veiligheidseisen.

Download de brochure onderaan deze pagina voor meer informatie over de vergunningsvrije mantelzorgwoning. 

Filmpje: de mantelzorgwoning van Bram

Heb je een vraag over jullie woonsituatie?

De medewerkers van de Mantelzorglijn staan iedere werkdag voor je klaar om je vragen over mantelzorg te beantwoorden. Bel gerust, we helpen je graag!

Bel naar 030-760 60 55

Mantelzorg & mantelzorgwoning

Wil je dicht bij de persoon wonen waarvoor je zorgt? Dan kan een mantelzorgwoning een goede oplossing zijn.

De persoon die zorg nodig heeft en de mantelzorger wonen dan zo dicht mogelijk bij elkaar. Toch hebben ze allebei een eigen woning. De ene persoon woont in de hoofdwoning. De andere persoon woont in de mantelzorgwoning, in de tuin of op het achtererf. Zorg is dan altijd dichtbij. Dat geeft een veilig gevoel. Maar een mantelzorgwoning staat er niet zomaar. Er zijn allerlei regels voor.

In deze gids zetten we de belangrijkste regels op een rij. En vertellen we ook waar je meer
informatie kan vinden.

Lees meer