Jolanda is mantelzorger voor haar moeder: 'Het sluipt er gewoon in, heel geleidelijk’

“Het besef dat ik mantelzorger ben kwam heel geleidelijk. Ik zorg eigenlijk al zo'n dertien jaar voor mijn ouders,” vertelt Jolanda. Haar ouders woonden eerst in Zoetermeer, en Jolanda reed regelmatig vanuit Linschoten op en neer om voor hen te zorgen. 

Alles veranderde in 2013, toen haar zus Monique overleed. Een verlies dat er stevig inhakte in het gezin, en zeker bij Jolanda's ouders. “Daarna werden ze allebei erg ziek. Zo ziek, dat ik dacht: die redden het niet.” 
Het duurde een tijd voordat de huisarts langs kwam, dus belde ze ‘s avonds de huisartsenpost. Die kwam gelukkig, en uiteindelijk werden haar ouders geholpen met zware kuren. Maar ze konden niet meer voor goed zichzelf zorgen, dus ging Jolanda wekenlang op en neer naar Zoetermeer.

“Dat was het moment dat ik dacht: dit ga ik niet volhouden, ik werkte ook nog 40 uur. Mijn vader begon toen immers al tekenen van dementie te vertonen.” Jolanda besloot dat haar ouders naar Linschoten moesten verhuizen. Dan kon zij in de buurt zijn wanneer haar ouders haar nodig hadden. 

Dat ging echter niet zonder slag of stoot. Haar ouders hadden een mooi appartement op de tweede etage in Zoetermeer, en dat gaven ze niet zomaar op. “Toen zei ik: Je kan kiezen of delen,” vertelde Jolanda. “Ik kan niet elke dag naar Zoetermeer komen. Óf je komt hierheen, óf papa belandt straks alleen in een zorginstelling en jij moet daar zelf naartoe zien te komen.” 

Die woorden kwamen aan. Uiteindelijk werd toch de keuze gemaakt om te verhuizen. “Maar met de verhuizing in het verschiet, lukte het mijn ouders niet om dozen in te pakken. Wat moeten we wel bewaren, en wat niet? Het was moeilijk om orde te bewaken in de chaos.” 

Jolanda bracht haar ouders toen voor een maand naar hun caravan in Hoenderlo. “Zo hadden mijn man en ik de tijd om alles in te pakken en het nieuwe huis helemaal op te knappen.” Samen zorgen ze ervoor dat het nieuwe huis er precies zo uitzag als het oude, vertrouwde huis om de overgang kleiner te maken. Hier woonden haar ouders nog twee jaar samen in Linschoten. 

Na die twee jaar werd duidelijk dat haar vader meer zorg nodig had dan thuis geboden kon worden. De dementie ontwikkelde zich verder en hij begreep steeds minder van de wereld om hem heen. Uiteindelijk verhuisde hij naar een zorginstelling, vlak in de buurt. Zo dichtbij, dat haar moeder er lopend naartoe kon. En dat deed ze dan ook, bijna elke dag drie jaar lang. 

Jolanda zorgde intussen voor haar moeder, en zorgde er ook voor dat haar vader het naar zijn zin had. Hij hield van muziek. Dus haalde ze hem geregeld op, nam hem mee naar huis, en dan pakte haar man zijn gitaar. “Dan zat hij daar lekker bij te zingen en te neuriën,” vertelt Jolanda. “Je zag zijn voetje op en neer gaan. Hij had het gewoon heel erg naar zijn zin als hij hier was.” 

In februari 2021 overleed haar vader. Na zijn overlijden werd haar moeder de enige voor wie Jolanda zorgde, maar de zorg werd er niet minder intensief op. “Koken lukte niet meer. Vanwege de vergevorderde macula degeneratie werd haar zicht steeds minder. En ondanks de gehoorapparaten hoorde ze ook steeds slechter. Dus bracht ik het eten elke dag naar haar toe.”

Totdat ook dat niet meer houdbaar bleek. Haar moeder verhuisde naar een woonzorgcentrum in Harmelen. “Zij heeft het, in tegenstelling tot mijn vader, die niet kon wennen, gelukkig erg naar haar zin. Zij vindt het echt heel leuk daar.” 

Haar moeder begint bovendien ook tekenen van ouderdomsvergeetachtigheid te vertonen. Jolanda ziet het elke dag meer aan het gedrag van haar moeder. “Mijn neef was bijvoorbeeld op bezoek geweest en had een stuk kaas meegekregen van haar. Dat had ze zelf gegeven, maar dat was ze daarna volledig vergeten. In de dagen erna beschuldigde mijn moeder de verzorging ervan de kaas te hebben gestolen.” 

Jolanda hoorde de waarheid toevallig van haar neef. “Als ik hem niet gesproken had, had ik ook gedacht: waar is dat stuk kaas gebleven?” Het zijn kleine dingen, maar ze stapelen zich op. 

Als haar moeder boos wordt of in de war raakt, is het Jolanda die het opvangt, want zij is er het vaakst. “Mijn zus is er niet meer om het samen te dragen. Er is geen tweede stem die kan zeggen: ‘Nee mam, Jolanda heeft gelijk.'" geeft Jolanda aan. “En dat maakt het soms moeilijk."

Ook haar moeders oogaandoening maculadegeneratie speelt een rol. Ze ziet bijna niets meer en herkent dingen steeds minder goed. Televisie kijken doet ze op dertig centimeter afstand, en lezen lukt al helemaal niet meer. Jolanda heeft allerlei hulpmiddelen geregeld, zoals een apparaat dat geluid en ondertiteling rechtstreeks vanuit de TV naar het gehoorapparaat stuurt. “Zo kan ze toch nog een beetje dingen volgen,” zegt Jolanda. “Maar haar wereldje wordt wel heel klein.” 

Maar naast de zware taak van het mantelzorgen zijn er ook mooie momenten. Haar moeder heeft een lichte kamer, mintgroen gesaust door Jolanda en haar man, met uitzicht op een tuin. ‘s Ochtends geniet ze van de zon, en ze speelt wekelijks een potje Skipbo met een vriendin en ook met een student die langskomt. Ook geniet ze van een glaasje wijn en hapjes op zijn tijd, en op Koningsdag zingt ze uit volle borst mee met oude liedjes. “Ze geniet nog wel van het leven, dat zie ik ook wel. Dat soort momenten zijn er gelukkig ook nog met haar,” vertelt Jolanda.