- Mantelzorg
Partnerrelatie: veranderde intimiteit en seksualiteit door mantelzorg
Als je partner ziek wordt of een beperking krijgt, verandert er vaak veel in jullie relatie. Je bent niet alleen partner, maar ook verzorger. Dat kan gevolgen hebben voor de manier waarop jullie intimiteit en seksualiteit beleven. Hier lees je wat er kan veranderen en wat kan helpen.
Wat verandert er als je mantelzorger wordt van je partner?
De rollen veranderen. Je bent niet alleen de partner, maar ook de hulpverlener. Sommigen voelen zich bijna de vader of moeder van hun partner. Je partner is misschien ook niet meer zoals jij die kende. Het karakter en/of gedrag zijn veranderd. Bezorgdheid kan de overhand krijgen. Schaamte over het veranderende lichaam zit in de weg. En je kunt misschien niet goed meer met elkaar praten.
“Ik kan niet met iemand vrijen die ik net heb verzorgd.”
Intimiteit en seksualiteit tijdens mantelzorg
Intimiteit en seksualiteit zijn basisbehoeften die tijdens ons hele leven een rol spelen. Niet gebonden aan leeftijd, geslacht, culturele achtergrond, gezondheid, opleidingsniveau of wat dan ook. Het delen van intimiteit en seksualiteit heeft niet alleen fysieke, maar ook een sociale en emotionele kant. Wanneer deze behoeften worden vervuld, hebben zij een positieve invloed op onze gezondheid en kwaliteit van leven.
Wat is intimiteit?
Intimiteit is de ervaring van diepe verbondenheid tussen mensen. Je raakt elkaar aan. Je ervaart begrip, steun, vertrouwen en liefde. Je voelt dat je bij elkaar hoort. Je deelt opvattingen en ervaringen en dat schept een band. Je voelt je nabij de ander.
Intimiteit kan bestaan uit gevoelens delen, een gesprek voeren, knuffelen en elkaar een zoen geven. Maar ook met elkaar lachen en huilen, samen genieten van een film en dagelijks geluk met elkaar delen.
Wat is seksualiteit?
Bij seksualiteit gaat het om lust en opwinding, maar ook om het gevoel van nabijheid en liefdevol contact. Ook ouderen, mensen met een beperking en mensen met een chronische ziekte en hun partners hebben een gezonde behoefte aan seksualiteit.
Seksualiteit kan veranderen door:
-
minder zin in seks: vaak door vermoeidheid, stress en gebrek aan initiatief.
-
problemen bij opwinding door angst, verdriet of veranderde rollen
-
lichamelijke veranderingen of pijn
-
Veranderd gedrag door ziekte: veel willen vrijen, mensen lastig vallen, verlies controle en impulsiever
-
Last van bijwerking van medicijnen: verandering van seksueel verlangen of orgasme
De behoefte verdwijnt niet, maar het kan soms even zoeken zijn naar nieuwe manieren die voor jullie beiden goed voelen.
De partnerrelatie verbeteren, hoe doe je dat?
Wat kun je zelf doen om nog iets terug te krijgen van dat wat veranderd is of verloren is gegaan in de relatie?
In deze video krijg je een aantal tips.
Praat met elkaar
Vertel wat je voelt en wat je mist of verlangt. Dat helpt om samen naar oplossingen te zoeken.
Doe dingen met elkaar die je allebei fijn vindt
Samen lachen, wandelen of een hobby delen versterkt je band.
Gebruik oude patronen en gewoonten
Denk terug aan momenten van verbondenheid; situaties waar jullie beiden van genoten. En roep die situaties opnieuw op, en kijk wat er gebeurt.
Koester het contact dat er wel is
En maak tijd voor elkaar, zorg dat er naast alle zorg(taken) ruimte in je hoofd en agenda is om samen te zijn, samen dingen te doen.
Geef jezelf de ruimte om te voelen wat de veranderingen in je relatie
met je doen. Misschien ben je er verdrietig over, boos of gefrustreerd, voel je je eenzaam, somber of bezorgd over de toekomst. Praat erover met een goede vriend, de huisarts of een andere professional. Of schrijf erover in een dagboek of maak een wandeling. Kijk wat hierin voor jou werkt, en maak daar ruimte voor in je leven.
Ga ook na of de nieuwe situatie je iets goeds gebracht heeft
Probeer zorgtaken te scheiden van je rol als partner. Bijvoorbeeld door tijdens de verzorging andere kleding te dragen, andere muziek te draaien, verzorging niet in de slaapkamer te doen. En weet dat jij niet alle zorgtaken op je hoeft te nemen. Schakel professionals in voor taken die jouw relatie in de weg staan. Veel mantelzorgers vinden bijvoorbeeld verwisselen van incontinentiemateriaal, zorg bij stoma of katheter lastig.
Op seksueel vlak is misschien meer mogelijk dan je denkt. Laat je adviseren
Zijn er bijvoorbeeld seksuele hulpmiddelen, andere houdingen mogelijk? En vrijen hoeft niet altijd ’s avonds of in bed. Advies kun je bijvoorbeeld vragen aan een seksuoloog.
Bespreek bijwerkingen van medicijnen
Als de invloed van de medicijnen een belemmering is voor een prettig seksueel leven, bespreek het samen met je partner met de arts die de medicijnen voorschrijft.
Laad op tijd je eigen batterij op. Blijf dingen voor jezelf doen, los van je partner
Onderhoud het contact met vrienden en bekenden. Ga (naast samen ook) alleen op vakantie. En besteed de zorg af en toe uit aan anderen, zodat je vrij bent van zorgtaken. Lees meer over vervangende mantelzorg.
Zoek anderen om gevoelens mee te delen
Je bent niet alleen op je partner aangewezen voor intimiteit. Dat was voor de ziekte ook niet het geval. Ook met je kinderen, broers, zussen, vrienden en kennissen kunnen je verbondenheid ervaren.
Zoek dus ook anderen voor het delen van gevoelens, het voeren van een persoonlijk gesprek, activiteiten, samen lachen en samen huilen en een arm om je heen.
Een nieuwe relatie?
Sommige mantelzorgers die zorgen voor hun partner geven aan te verlangen naar een nieuwe relatie. Vaak is dat best lastig om voor jezelf te erkennen en voel je je er schuldig over of beschaamd.
Familie en bekenden hebben er soms ook veel moeite mee. Het kan opluchten om de gedachten aan een andere relatie (ernaast) te bespreken met iemand die je vertrouwt, los van of je daadwerkelijk iets met dat verlangen wilt doen of niet.
Woont je partner in een instelling? Vraag dan om privacy en indien nodig om een ‘duobed’.

Het verhaal van Rob en Nelly over mantelzorg in hun liefdesrelatie
‘In voor- en tegenspoed’, beloofden ze elkaar 46 jaar geleden. En die tegenspoed kwam. In 2010 kreeg Robs vrouw Nelly de diagnose MS. Dat had ook invloed op hun relatie. Hoe gingen ze om met deze verandering? En wat betekende dat voor hun intimiteit?
Lees hun verhaal
Meer informatie over mantelzorg en relatie

Samen in gesprek
Om je te helpen binnen je familie het gesprek aan te gaan over de zorg voor een naaste heeft MantelzorgNL de praatplaat Samen in gesprek, het familiegesprek over de zorg voor onze naaste ontwikkeld.